Ferdydurke – Witolda Gombrowicza

Krótkie streszczenie utworu „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza

Józio Kowalski czuje się dojrzały i niedojrzały jednocześnie. Otoczenie każe mu wreszcie dorośleć i stać się samodzielnym mężczyzną, a jego pierwszy utwór literacki „Pamiętnik z okresu dojrzewania” został określony przez krytyków utworem wyjątkowo niedojrzałym (wątek autobiograficzny z życia Gombrowicza). Trzydziestoletni Józio postanawia napisać nową książkę i pokazać tym samym swoją dojrzałość, gdy nagle odwiedza go w domu profesor Pimko i postanawia wysłać bohatera ponownie do szkoły. Józio bierze udział w lekcjach, poznaje nowych kolegów. Szkoła jako instytucja „upupia” młodzież – wpaja uczniom nic nieznaczące banały, dba o ich dobre wychowanie w stanie absolutnej nieświadomości czy „niewinności”, narzuca światopogląd, nie zezwala na indywidualizm czy samodzielne myślenie. Uczniowie bronią się przed swoją „niewinnością” na przykład poprzez używanie przekleństw lecz to tylko jeszcze bardziej uwydatnia ich podporządkowanie się panującym regułom. Po zajęciach w szkole, profesor Pimko prowadzi Józia do rodziny Młodziaków, gdzie uczeń ma zamieszkać. Młodziakowie pragną wręcz do absurdu być nowocześni i otwarci. Namawiają na przykład swoją młodą córkę Zutę do zajścia w ciążę z kimś nieznajomym, brzydzą się konwenansami, uważają, że rozumieją młode pokolenie. Obiektem kultu w domu Młodziaków jest łydka – symbol młodości, aktywności. Józio próbuje przełamać formę nowoczesności. Doprowadza do nocnej schadzki w pokoju ignorującej go non stop Zuty. Do dziewczyny przychodzą w nocy jednocześnie: jej młody adorator Kopyrda oraz stary profesor Pimko. Obłuda nowoczesności zostaje zerwana, gdy rodzice dowiadują się o nocnych randach córki. Dochodzi do bójki, Józio opuszcza dom Młodziaków i razem z kolegą Miętusem udaje się za miasto. Dość szybko wpada w kolejną formę życia społecznego, jaką jest ziemiaństwo. Ciotka Józia pani Herlecka zabiera go do swojego dworku. Miętus niszczy reguły panujące w domu, utrzymując coraz bliższe kontakty z parobkiem, choć to nie wypada osobie jego pochodzenia. Służba dworska buntuje się. Józio opuszcza dwór, porywa swoją daleką kuzynkę Zosię. Popada w nową formę – zakochanego mężczyzny przytulającego się do swojej kobiety.

Ciekawostki:

  •  utwór „Fedydurke” będzie omawiany od roku szkolnego 2019/2020 przez uczniów szkół licealnych jedynie we fragmentach
  • w 2007 roku ówczesny Minister Edukacji Narodowej Roman Giertych z partii PiS wycofał całkowicie ze spisu lektur między innymi „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, co wywołało burzę medialną i wzrost sprzedaży książki o ok. 70%. Rozporządzenie Giertycha zostało uchylone przez ówczesnego premiera Jarosława Kaczyńskiego
  • w powieści występują trzy słowa- klucze kreujące rzeczywistość. Są to: gęba, pupa i łydka
  • Witold Gombrowicz jest zaliczany do jednego z największych polskich pisarzy, na jego temat powstają wciąż liczne książki. We wrześniu 2017 roku została w Polsce wydana dwutomowa biografia artysty autorstwa Klementyny Suchanow pt.: „Ja, geniusz”. Autorka jest redaktorką, tłumaczką oraz aktywistką polityczną, działającą w Strajku Kobiet, protestuje przeciwko działaniom polskiego rządu. W lipcu 2018 została skuta kajdankami przez policjantów za próbę pisania sprayem po murach budynku polskiego sejmu. Jej zdjęcie w kajdankach stało się symbolem protestujących.

Autor: Natalia Staszczak-Prüfer