Jądro ciemności – Joseph Conrad

Krótkie streszczenie utworu „Jądro ciemności” Josepha Conrada

Narratorem historii jest angielski marynarz Charlie Marlow, który opowiada o swojej wyprawie do Afryki jako kapitan parowca. Wyruszył francuskim statkiem i płynął wzdłuż wybrzeży, przyglądając się rdzennym mieszkańcom i kolonizatorom z Europy, którzy ich okrutnie wykorzystywali. Biali ludzie traktują mieszkańców Afryki jak niewolników, Marlow opisuje przestępstwa, zbrodnie, chciwość kolonizatorów. Po dopłynięciu do stacji, wyruszył z karawaną do miejsca, gdzie miał czekać na niego statek, którym miał dowodzić. Okazuje się, że statek zatonął, więc wraz z innymi musiał go wydobyć z wody i naprawić, co trwało kilka miesięcy. W tym czasie Marlow obserwował warunki i stosunki panujące w kolonii. Biali wciąż mówili o kości słoniowej, kłócili się o zyski i sprzedaż. Wszyscy rozmawiali o Kurtzu – agencie z innej stacji, który zjednał sobie kolonizatorów i rdzennych mieszkańców, miał świetne zyski, budził podziw, uznanie i nazywano go „posłańcem miłosierdzia”. Wszyscy traktują go jak największy autorytet, a Marlow czuje niechęć do kogoś, kogo nie zna, a słyszy o nim tylko nadzwyczajnie dobre opinie. Okazuje się, że Kurtz jest chory i słaby, zadaniem Marlowa jest uratowanie go. Marlow płynął ze swoją załogą w górę rzeki, obserwował dziką dżunglę. Natrafił na chatę, w której ktoś zostawił książkę o żegludze i wiadomość, by dalej płynęli ostrożnie. Następnego dnia na statek Marlowa napadła grupa tubylców. Zginął sternik statku, stary okręt jest coraz bardziej zniszczony. Wreszcie Marlow dopływa do stacji, w której żyje Kurtz. Wita go młody rosyjski marynarz, który ubóstwia Kurtza i opowiada, jak tubylcy oraz kolonizatorzy uwielbiają swojego władcę Kurtza. Według niego tubylcy nie puszczą Kurtza i nie pozwolą go zabrać. Urządzają różne ceremonie, składają ofiary, są mu absolutnie poddani. Marlow nie wie, co o tym sądzić, bo wciąż nie zna tajemniczego Kurtza i nie wie, czy jest on niebezpiecznym kolonizatorem, czy jednak przyjacielem wszystkich. Wreszcie Marlow poznał osobiście Kurtza, który jest słaby, chory, ale wciąż rządzi tłumem i jest tu władcą. Następnego dnia Kurtz i Marlow wyruszają statkiem w drogę powrotną. Tubylcy krzyczą, tańczą, są zdenerwowani, ale żegnają swojego władcę. W trakcie podróży Kurtz opowiadał o swoich planach, posłannictwie, Marlow coraz bardziej rozumie, jaki wpływ na ludzi miał charyzmatyczny i inteligentny Kurtz. Ten umiera w trakcie podróży, wręczając uprzednio towarzyszowi swoje dokumenty. Marlow wrócił do Europy i odnajduje narzeczoną Kurtza, której chce oddać powierzone mu na przechowanie papiery. Ta traktuje Kurtza również jak swojego władcę i wysłannika słusznej idei, płacze za nim, tęskni. Marlow kłamie i mówi, że ostatnie wypowiedziane przed śmiercią przez Kurtza słowa, to jej imię, po czym odchodzi.

Ciekawostki:

  • Utwór został całkowicie skreślony ze spisu lektur od roku szkolnego 2019/2020 (rozporządzenie w sprawie nowej ustawy programowej podpisała Minister Edukacji Narodowej Anna Zalewska 30.1.2018);
  • Prawdziwe imię i nazwisko Josepha Conrada to Józef Teodor Konrad Korzeniowski. Autor wyemigrował z Polski w wieku 17 lat i najważniejsze dzieła, dzięki którym znajduje się na listach wybitnych autorów europejskich, napisał po angielsku, który nie był jego językiem ojczystym;
  • Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2017 rokiem Josepha Conrada, w związku z czym w Polsce odbyło się dużo wydarzeń kulturalnych nawiązujących do dzieł i sylwetki pisarza;
  • W swoim bardzo znanym filmie „Czas apokalipsy” z 1979 roku, reżyser Francis Ford Coppola wyraźnie nawiązuje do „Jądra ciemności”, przenosi jednak fabułę utworu w czasy wojny w Wietnamie;
  • Powieść zawiera wątki autobiograficzne. Autor był marynarzem, najpierw służył w marynarce francuskiej, następnie w brytyjskiej. W 1890 roku przez kilka miesięcy pracował w Kongo belgijskim – miał objąć dowództwo statku handlowego, który jak się okazało uległ wypadkowi. Joseph Conrad z powodu choroby kapitana musiał przejąć dowództwo nad innym małym okrętem. Chory na febrę i dyzenterię, rezygnuje z pracy.
  • Od 2009 roku w Krakowie odbywa się Conrad Festival – międzynarodowy, coroczny festiwal literacki. Od 2015 roku przyznaje się w jego trakcie Nagrodę Conrada, za najlepszy debiut literacki;

Autor: Natalia Staszczak-Prüfer